काठमाडौं, भदौ ७ — नेपालभर आज पितृदेवो भवः भन्ने भावनासहित कुशे औँसी, अर्थात् बाबुको मुख हेर्ने दिन, श्रद्धा र सम्मानका साथ मनाइँदैछ। यस दिन छोराछोरीले बाबुलाई देवतासमान मानेर मीठो भोजन खुवाउने र नयाँ लत्ताकपडा अर्पण गर्ने परम्परा छ। वैदिक धर्मग्रन्थहरूमा पिताको आज्ञा मान्नेलाई तीर्थ गर्नुपर्दैन भनेर उल्लेख छ र पितालाई भगवान सरह सम्मान गर्न आवश्यक ठानिन्छ।
यो पर्वले परिवारमा बाबुप्रतिको सम्मान, सद्भाव र कृतज्ञता बढाउने काम गर्दछ। बाबुको माया, संरक्षण र शिक्षा बिना जीवन अधूरो मानिन्छ। तर आधुनिक समयमा परिवारमा वैमनस्य र अर्कोपटकको बहानाले बाबुप्रति अवज्ञा गर्ने प्रवृत्ति प्रबल भएको छ, जसलाई संस्कृतिले नकारात्मक देख्छ। बाबुको सेवा गर्ने कार्यले मात्र होइन, उनको सम्मान गर्दा नै सन्तानले आ-आफ्नो जीवन र समाजमा सफलता पाउने विश्वास समेत धार्मिकता र संस्कृतिमा रहेको छ।
पितृसम्मान पर्व मात्र दिनको उत्सव होइन, जीवनमै बाबुलाई सम्मान र माया दिने संस्कार जगेर्ना गर्नुको महत्त्वको स्मरण हो। बाबु गुमाएका सन्तानहरूले भने तीर्थस्थलमा तर्पण, श्राद्ध र सिदा दान गरेर पितृलाई सम्झन्छन्।
यद्यपि, चितवनको देवघाटस्थित वृद्धाश्रममा बसोबास गर्ने आमा–बुबाहरू भने आफ्नै परिवारभन्दा दाताको सहारामा आश्रित जीवन बिताइरहेका छन्। चाडपर्वमा परिवारको सम्झना अझै गहिरो भए पनि उनीहरूलाई दाताले गरेको सहयोगले जीवन धान्न सहज बनाएको छ। आश्रमका वृद्धहरूलाई धार्मिक तथा सामाजिक गतिविधिमा संलग्न गराइन्छ र मानवीय सम्मान दिने प्रयास गरिन्छ।
वृद्धाश्रम व्यवस्थापनले दाताको सहयोगलाई नै मुख्य आधार मानेको छ। स्वास्थ्य, भोजन, आवासदेखि दैनिक खर्चसम्म दाताको योगदान अपरिहार्य रहेको व्यवस्थापन पक्षले जनाएको छ। यसै क्रममा विभिन्न सामाजिक संघसंस्थाले वृद्धबुबाआमालाई सम्मान गर्दै दरखाने कार्यक्रम आयोजना गर्ने चलन बढ्दो छ।
यस पर्वले पितृस्मरण र पारिवारिक पुनर्मिलनको सन्देश मात्र होइन, वृद्धहरूको संरक्षण र आदर आवश्यकताको वास्तविकता पनि उजागर गरेको छ। कुशे औँसीले बाबु र पितृप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दै नेपाली समाजमा पारिवारिक मूल्य र संस्कृतिलाई बलियो बनाउने काम गर्छ।
