काठमाडौं, भदौ १० — नेवार समुदायले आज भक्तपुरमा परम्परागत चथा पर्व मनाएको छ। यस दिनको मुख्य आकर्षण गणेश र चन्द्रमाको पूजामा आधारित हुन्छ, जसलाई श्रद्धा र सांस्कृतिक मान्यताको मिश्रण मानिन्छ। चथा पर्वमा विश्वास छ कि गणेश र चन्द्रमाको पूजा गरेमा जीवनमा ‘चोर दोष’ नलाग्ने हुन्छ।
पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिको अनुसार भाद्र शुक्ल चतुर्थीको साँझ पर्ने यो पर्वमा नेवार समुदायका घर–घरमा विधिपूर्वक पूजा गरिन्छ। घर चोख्याएर सबै सदस्यहरू एकैठाउँ जम्मा भएर गणेश र चन्द्रमालाई फलफूल, लड्डु, दुबो, अदुवा र आठ प्रकारका भुटेको गेडागुडी अर्पण गरिन्छ। पूजा सकेपछि सोही प्रसाद परिवारका सदस्यहरूले खाने चलन रहेको छ।
चथा पर्वमा चन्द्रमा दर्शनका दुई परम्परा छन्। केही परिवारहरू चन्द्रमा देख्न नपाउने मान्यता राख्छन् र झ्याल–ढोकामा पर्दा राखेर घरभित्र प्रकाश प्रवेश नगरी पूजा गर्दछन्। अर्का केही समुदाय घरको आँगनमा जम्मा भएर चन्द्रमा देखेपछि मात्र चथा गणेशको पूजा गरी प्रसाद ग्रहण गर्छन्।
संस्कृतिविद् प्रा. डा. पुरुषोत्तमलोचन श्रेष्ठका अनुसार, यस पर्वमा रातको पूजा गर्दा जीवनका अस्थायी र गौण पक्षलाई चिनाउने सन्देश पनि दिइन्छ। पौराणिक कथानुसार, सत्ययुगमा चन्द्रमाले गणेशको अपमान गर्दा गणेशले ‘चोर दोष’को श्राप दिएका थिए। त्यसपछि चन्द्रमाको मुख हेर्ने सबैमा दोष लाग्ने विश्वास फैलियो। तर, गणेशले क्षमायाचनाको बादमा निश्चित दिनमा मात्र हेर्नु हुने शर्त राखेका थिए।
चथा पर्वलाई नेवार समुदायले दसैँको सुरुवात पर्वको रूपमा पनि मनाउने चलन छ। पर्वमा घरपरिवार सबै सदस्य मिलेर भेला भई भोज गर्छन् र नयाँ अदुवा खेतीको पूजा पनि गरिन्छ। यस दिन भक्तपुरबाट काठमाडौंको बसन्तपुरसम्म लिङ्गो लैजाने परम्परा समेत रहिआएको छ। इन्द्रजात्रामा लिङ्गो स्थापना गर्ने परम्परा चथा पर्वसँगै जोडिएको छ।
यस पर्वले समुदायमा धार्मिक श्रद्धा, सांस्कृतिक एकता र सामाजिक मेलमिलापको सन्देश फैलाउँछ। घर–घरमा पकवान, पूजा र सामूहिक भोजले पर्वको महत्त्व बढाउने काम गर्छ।
