काठमाडौँ, असार ४ — बजारमा अत्यधिक तरलता (बढी नगद) भित्रिएपछि नेपाल राष्ट्र बैंकले आर्थिक सन्तुलन कायम गर्न आज बुधबार ९० अर्ब रुपैयाँ बैंकिङ प्रणालीबाट झिक्ने निर्णय गरेको छ। यो रकम निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत ३५ दिनका लागि संकलन गरिनेछ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थामा ऋण दिन मिल्ने पैसा (तरलता) बढेपछि त्यसले बजारमा ब्याजदरमा दबाव पार्न थालेको र दीर्घकालीन वित्तीय असन्तुलन आउन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राखेर राष्ट्र बैंकले यस्तो कदम चालेको हो। यसअघि पनि राष्ट्र बैंकले नियमित रूपमा तरलता व्यवस्थापनका लागि रकम संकलन गर्दै आएको छ, तर यो पटकको संख्यालाई ठूलो मानिन्छ।
राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको सूचना अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आज दिउँसो ३ बजेसम्म अनलाइन बोलकबोलमार्फत उक्त निक्षेप संकलनमा सहभागी हुन सक्नेछन्। बोलकबोल न्यूनतम १० करोड रुपैयाँबाट सुरु गर्न सकिनेछ र पाँच–पाँच करोडका भागमा प्रस्ताव गर्नुपर्नेछ।
बोलकबोल बहुब्याजदर प्रणालीमा आधारित हुनेछ, जसअनुसार सहभागी बैंकहरूले आ–आफ्नो इच्छाएको ब्याजदर प्रस्ताव गर्न सक्नेछन्। ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गमा सूचीकृत बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू मात्र यस प्रक्रियामा सहभागी हुन पाउनेछन्।
राष्ट्र बैंकका अनुसार संकलित निक्षेपलाई धितोको रूपमा अन्य वित्तीय संस्थामा प्रयोग गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। यसले वित्तीय प्रणालीभित्र तरलता प्रवाहलाई मर्यादित गर्न र मौद्रिक नीतिको प्रभावकारिता बढाउन मद्दत पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
वित्तीय विशेषज्ञहरूले राष्ट्र बैंकको यस कदमलाई समयानुकूल भनेका छन्। उनीहरूको भनाइमा, बैंकहरूमा लामो समयदेखि आवश्यकता भन्दा बढी तरलता रहेकाले त्यस्तो पैसा बजारमा अनुत्पादक रूपमा बसिरहेको थियो। त्यसैले, केन्द्रीय बैंकले बजार स्थायित्वका लागि यस्तो उपाय अवलम्बन गर्नु स्वाभाविक हो।
