काठमाडौँ, साउन २३ – नेपाल राष्ट्र बैंकमा वित्तीय प्रणालीको पैसा घटेर करिब ४ खर्ब १५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो घटबढ स्थायी निक्षेप सुविधाहरू फिर्ता हुने र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले निक्षेप संकलन उपकरणमा लगानी नगरेको कारणले भएको हो।
बिहीबार केन्द्रीय बैंकसँग कुल ६ खर्ब ६९ अर्ब रुपैयाँको बक्यौता थियो भने शुक्रबार स्थायी निक्षेपको २ खर्ब ५४ अर्ब रुपैयाँ फिर्ता भएपछि त्यो रकम झरेर ४ खर्ब १५ अर्बमै सीमित भएको हो।
यो तरलता समस्याको कारण बैंकहरूले आर्थिक गतिविधि, खासगरी कर्जा लगानी अपेक्षाअनुसार बढाउन सकिरहेका छैनन्। अर्को कारण भनेको बजारमा माग र उपभोग पनि बढ्न नसकेको हो, जसले बैंकिङ प्रणालीमा बढी तरलता कम हुने अवस्था ल्याएको छ। तरलता बढी हुँदा अन्तरबैंक ब्याजदर घट्ने गर्छ, त्यसलाई नियन्त्रण गर्न राष्ट्र बैंकले ब्याजदर करिडोर व्यवस्थापन गरेर तल्लो सीमा भन्दा कम नजान दिने प्रयास गरिरहेको छ।
यसैगरी, बिहीबार मात्र केन्द्रीय बैंकले निक्षेप संकलन उपकरण अन्तर्गत ४० अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गर्ने योजना ल्याएको थियो, तर बैंक तथा वित्तीय संस्था इच्छुक भएनन् र मात्र १५ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ मात्रै लगानी भयो। बैंकहरूले स्थायी निक्षेप सुविधाको अवधिको छोटो समय र लगानी सुनिश्चित हुन सक्ने कारण सो सुविधा बढी उपयोग गर्दै आएका छन्।
यो सूचनाले नेपालको मौद्रिक स्थिति र बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको तरलता व्यवस्थापनका चुनौतिहरूलाई झल्काउँछ। तरलता व्यवस्थापन राम्रो नहुँदा बैंकहरूलाई कर्जा प्रवाहमा असर पर्ने र समग्र आर्थिक गतिविधिमा पनि असर पर्ने अर्थतन्त्रका विज्ञहरू बताउँछन्।
