काठमाडौं, साउन २० – नेपालको केन्द्रीय बैंक, नेपाल राष्ट्र बैंकले तरलता व्यवस्थापनको क्रममा १० अर्ब रुपैयाँ बराबरको घाटा व्यहोर्नु परेको छ। वित्तीय प्रणालीमा अत्यधिक तरलता देखिएपछि ब्याजदर करिडोर प्रणाली प्रभावकारी बनाउन राष्ट्र बैंकले यो ठूलो खर्च गर्नुपरेको हो।
गत आर्थिक वर्षमा बजारमा कर्जाको माग कमजोर रहँदा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको निक्षेप प्रयोग नहुँदा प्रणालीमा तरलता बढेको थियो। यस्तो अवस्थामा ब्याजदर अत्यन्तै घट्न नदिन राष्ट्र बैंकले निक्षेप संकलन उपकरणहरू प्रयोग गर्यो, जसको लागि ब्याजस्वरूप ठूलो रकम तिर्नुपर्यो।
राष्ट्र बैंकले स्थायी निक्षेप सुविधा र अन्य संकलन उपकरणमार्फत ४२ खर्ब ५९ अर्ब रुपैयाँ प्रणालीबाट खिचेको थियो, जसमा करिब ३ प्रतिशत ब्याज तिर्दा मात्र १० अर्ब खर्च भएको हो। यही प्रक्रियाबाट मात्र होइन, ब्याजदर स्थिर राख्न अन्य मौद्रिक उपकरणहरू जस्तै रिपो, रिभर्स रिपो, स्थायी तरलता सुविधा आदिको प्रयोग पनि गरिएको थियो।
राष्ट्र बैंकका अनुसार, वित्तीय प्रणालीमा तरलता धेरै हुँदा अन्तरबैंक ब्याजदर घट्ने जोखिम हुन्छ, जुन बजार अस्थिरताको संकेत हुन सक्छ। यस्तो जोखिम न्यूनीकरण गर्न राष्ट्र बैंकले बजारबाट पैसा खिच्ने उपायहरू अपनाएको हो।
केन्द्रीय बैंकका प्रवक्ता किरण पण्डितका अनुसार, हालको अवस्था गत वर्षको तुलनामा सुधारतर्फ उन्मुख देखिएको छ। उनले भने, “अहिले तरलता थुप्रिने दर घटेको छ, जसको अर्थ यो आर्थिक वर्षमा खर्च केही घट्न सक्नेछ।”
तरलता व्यवस्थापन राष्ट्र बैंकको नीति नियमभित्र पर्ने काम हो र यसले घाटा वा मुनाफाको भन्दा पनि समग्र मौद्रिक स्थिरता सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राख्छ। राष्ट्र बैंकका अधिकारीका अनुसार, यस्ता खर्च आवश्यक तथा अनिवार्य प्रकृतिका हुन्छन्।
