काठमाडौं, साउन १० — मधेस प्रदेशमा यस वर्ष धान रोपाइँमा गम्भीर असर परेको छ। हालसम्म मात्र करिब ४७ प्रतिशत धान रोपाइँ सम्पन्न भएको छ, जुन विगतको वर्षको तुलनामा निकै कम हो। गत वर्ष सोही समयमा करिब ८० प्रतिशतभन्दा बढी रोपाइँ भइसकेको थियो।
मनसुन ढिला र अपर्याप्त परेको कारणले खेतहरू सुक्दै गएका छन्, जमिन चिरा परेको छ, र किसानहरू चिन्तित हुन पुगेका छन्। सिँचाइको लागि आवश्यक पानी अभाव हुँदा किसानहरूले खेतमा रोपाइँ स्थगित गर्नुपरेको छ।
मधेस प्रदेश सरकारले यस स्थितिलाई गम्भीर रूपमा लिएर प्रदेशलाई त्रैमासिक विपद् संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरेको छ। यहाँ कुल करिब ३ लाख ७२ हजार हेक्टर जमिनमा धान खेती हुने गर्दछ, तर यस पटक रोपाइँको अनुपात कम भइसकेको छ। पानीको अभावका कारण खेतहरूमा धान सुक्न थालेको र बीउ पनि खराब हुन थालेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
यस समस्यासँगै खानेपानी अभाव पनि गम्भीर बन्न थालेको छ, जहाँ खोलाहरू, नाला र चापाकलहरू सुक्न थालेका छन्। किसानहरू अहिले आकाशे पानीको प्रतिक्षामा छन् तर अस्थिर वर्षाले अझै राहत नदिएको छ। कृषिमा यो घाटा भविष्यमा खाद्य संकट निम्त्याउने जोखिम पनि बढाएको छ।
स्थानीय किसानहरू भन्छन् — “हामी वर्षा कुरेर बस्यौं, खेत तयार गर्यौं, बीउ पनि किन्यौं। तर पानी नै छैन। बीउ सुक्ने अवस्था आयो। सरकारलाई थाहा छ तर समाधान छैन।” स्थानीय किसानहरूले सरकारसँग समाधान अपेक्षा गरेका छन् भने प्रदेश सरकारले जलाशय निर्माण, सिँचाइ प्रणाली सुधार र पानी संकलन योजना कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने देखिएको छ।
समग्रमा, मधेस प्रदेशको धान उत्पादन प्रमुख चुनौतीमा परेको र तत्काल प्रभावकारी कदम चालिनुपर्ने अवस्था छ।
